RTE Market… ตลาดอาหารพร้อมรับประทานและความท้าทายในแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง

ธุรกิจคอนวิเนี่ยนสโตร์อย่าง 7-11 ในช่วงสองสามปีมานี้ พื้นที่ในร้านส่วนหนึ่งวางขายอาหารพร้อมรับประทานกันอย่างเด่นชัดและเป็นล่ำเป็นสัน ในขณะที่ลูกค้าเองก็เปลี่ยนมานิยมซื้ออาหารใน 7-11 ซึ่งสะดวกและสะอาด กว่าร้านข้าวแกงบางร้านหรือรถเข็นหรือเพิงขายข้างทาง

อาหารพร้อมกินหรือ Ready to Eat หรือ อาหาร RTE จึงกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของธุรกิจร้านอาหาร ที่ไม่ใช่แค่กลายเป็นคู่แข่งหรือหอกข้างแคร่ธรรมดาอีกแล้ว… แต่เป็นคู่แข่งที่โตวันโตคืน พร้อมกลยุทธ์และเป้าหมายทางธุรกิจที่ไม่ว่าร้านอาหารจะครัวใหญ่แค่ไหน ก็เป็นเพียง SME เล็กๆ ไปโดยปริยาย เมื่อนับยอดขายและจำนวนลูกค้าเฉลี่ยต่อวัน

หลายฝ่ายเชื่อว่า… ปี 2020 ยังมีปัจจัยหลายอย่างหนุนการเติบโตของอาหาร RTE… โดยเฉพาะอาหารพร้อมรับประทานในช่องทางค้าปลีก ที่พัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ให้ดูสะอาดปลอดภัยและน่ากินขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัวและการคุกคามของโรคระบาดร้ายแรงอย่าง COVID-19

งานวิจัยจากศูนย์วิจัยกสิกรไทยซึ่งทำขึ้นก่อนวิกฤตไวรัสโคโรน่ามองความท้าทายที่จะเกิดขึ้นกับตลาดอาหารพร้อมรับประทานปี 2020  ดังนี้

1. ผลของภาวะเศรษฐกิจที่นำไปสู่การปรับพฤติกรรมการกินอยู่ของผู้บริโภค

สะท้อนจากข้อมูลภาวะการทำงานของประชากรล่าสุดเดือนพฤศจิกายน 2019 ที่พบว่า… ผู้มีงานทำมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง หากเทียบกับเดือนพฤศจิกายน 2018… ซึ่งจำนวนผู้มีงานทำลดลงกว่า 5.5 แสนคน โดยการจ้างงานในภาคการผลิตลดลงกว่า 2.1 แสนคน ในขณะที่ตัวเลขจำนวนของผู้ว่างงานก็ยังอยู่ในระดับสูงที่ 6.0 หมื่นคน

ส่วนหนึ่งเป็นผลจากสถานการณ์การค้าโลกที่กระทบต่อเศรษฐกิจ ภาคการผลิตและส่งออกของไทย และสะท้อนต่อไปยังตลาดแรงงานในภาคส่วนต่างๆ เช่น ปรับลดแรงงานใหม่ ไม่รับคนเพิ่ม ลดกะทำงาน หันมาปรับใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ ทดแทนแรงงานคน หรือแม้แต่การทยอยปิดโรงงาน… บ่งชี้ถึงกำลังซื้อผู้บริโภคที่จะอ่อนแรงลงต่อเนื่องในปี 2020… แม้ว่าค่าใช้จ่ายด้านอาหารจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิต แต่ในระยะต่อไป การจับจ่ายของผู้บริโภคคงจะอยู่ภายใต้งบประมาณที่จำกัดมากขึ้น โดยเฉพาะผู้บริโภคที่อยู่ในตลาดแรงงาน ตั้งแต่กลุ่มพนักงานออฟฟิศไปจนถึงผู้ใช้แรงงานในภาคการผลิต ซึ่งเป็นลูกค้าเป้าหมายที่สำคัญของผลิตภัณฑ์อาหารพร้อมรับประทาน

ประเด็นที่น่าจับตาก็คือ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายในส่วนนี้ เริ่มตั้งแต่เปรียบเทียบด้านราคามากขึ้น ลดการบริโภค หรือเปลี่ยนไปรับประทานอาหารประเภทอื่นที่มีราคาประหยัดและคุ้มค่ากว่า เช่น อาหารกึ่งสำเร็จรูป ร้านอาหารข้างทางตักขาย รถเข็น แผงลอย เป็นต้น ซึ่งอาจจะกระทบต่อยอดขายของสินค้าอาหารพร้อมรับประทานได้

2. การชะลอการเติบโตของร้านสะดวกซื้อ

ร้านสะดวกซื้อ คือช่องทางการจำหน่ายที่สำคัญของกลุ่มอาหารพร้อมรับประทาน แต่ในปี 2020 ยอดขายของร้านสะดวกซื้อ คาดว่าจะให้ภาพการขยายตัวในอัตราที่ชะลอตัวลง สาเหตุหลักมาจากการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นในตลาดจากการขยายสาขาที่เพิ่มขึ้น ในขณะที่กลุ่มลูกค้าเป้าหมายไม่ได้เพิ่มจำนวนขึ้นได้เร็วตาม และในทางกลับกันต้องเผชิญกับความกดดันด้านกำลังซื้อ ทำให้เกิดการแย่งลูกค้ากันเองในตลาด ส่งผลให้ผู้ประกอบการจำเป็นต้องจัดโปรโมชั่นในรูปแบบต่างๆ เพื่อกระตุ้นยอดขายและลดทอนความเสียหายที่จะเกิดขึ้นหากสินค้าค้างสต็อก โดยเฉพาะกับกลุ่มสินค้าที่ไม่สามารถเก็บรักษาได้นาน อาทิ อาหารพร้อมรับประทานแบบแช่เย็น… ส่งผลต่อรายได้และกำไรที่ได้รับต่อสาขาที่มีแนวโน้มลดลง

3. ต้นทุนการประกอบธุรกิจของผู้ประกอบการที่เพิ่มขึ้น จากราคาวัตถุดิบอาหารและการขึ้นค่าจ้างแรงงาน

ในมิติด้านต้นทุน สิ่งที่ผู้ประกอบการอาหารพร้อมรับประทานต้องเผชิญในปี 2020 ก็คือ ผลพวงจากภาวะภัยแล้งและระดับน้ำในเขื่อนที่อยู่ในระดับต่ำ อาจทำให้การเพาะปลูกสินค้าเกษตรปี 2020 เผชิญกับภาวะปริมาณฝนน้อย-น้ำน้อย ส่งผลต่อปริมาณผลผลิตวัตถุดิบอาหารที่อยู่ในกลุ่มอาหารสด เช่น ผัก เนื้อสัตว์ รวมถึงข้าว ที่อาจจะออกสู่ตลาดลดลงและมีโอกาสที่จะดันราคาในปี 2020 สูงขึ้นต่อจากปี 2019 ทำให้ต้นทุนวัตถุดิบอาหารของผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ตัวแปรความรุนแรงของภาวะภัยแล้งในปี 2020 ซึ่งหากผลกระทบรุนแรงและยาวนาน ก็อาจจะทำให้ดัชนีราคาอาหารสดขยับเพิ่มสูงขึ้นกว่าปี 2019 ที่คาดว่าทั้งปีจะอยู่ที่ร้อยละ 4.2 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า หรือ YoY  รวมถึงการปรับขึ้นอัตราค่าจ้างขั้นต่ำใหม่ทั่วประเทศในปี 2020 อีก 5-6 บาท มาอยู่ในช่วง 313-336 บาทต่อวัน จากอัตรา 308-330 บาทต่อวัน ในช่วงปี 2018-2019 ที่คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2020 เป็นต้นไปนั้น… ก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้ผู้ประกอบการมีต้นทุนในการประกอบธุรกิจเพิ่มสูงขึ้น

นอกจากนี้ ในภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว การปรับขึ้นราคาสินค้าเป็นเรื่องทำได้ยาก โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าที่มีการแข่งขันสูงมากอย่างอาหารพร้อมรับประทาน ดังนั้น ผู้ประกอบการอาจจำต้องรับภาระต้นทุนที่เพิ่มขึ้นทั้งหมดไว้เอง ซึ่งเป็นสิ่งที่ลดทอนขีดความสามารถในการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการที่ยากจะหลีกเลี่ยง

4. ความเป็นไปได้ที่ภาครัฐจะพิจารณาเก็บภาษีโซเดียม

กับกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่มีโซเดียมเป็นองค์ประกอบสูงหรือเกินมาตรฐานที่กำหนด ขณะนี้อยู่ในช่วงการพิจารณาถึงความเหมาะสมในการจัดเก็บภาษีจากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น หากได้ข้อสรุปภายในปลายปี 2019 หรือต้นปี 2020…  ก็คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ภายใน 1-2 ปีข้างหน้า โดยสินค้าที่เข้าข่ายจะถูกพิจารณาเก็บภาษีดังกล่าว ได้แก่ บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกระป๋อง ขนมขบเคี้ยว ผงปรุงรส รวมถึงอาหารพร้อมรับประทานประเภทแช่แข็งด้วย นั่นหมายความว่า ผู้ประกอบการจะเผชิญแรงกดดันจากต้นทุนที่อาจเพิ่มขึ้น ทั้งจากผลของภาษี การปรับสูตรการผลิต และการพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่สินค้าพรีเมียมที่มีปริมาณโซเดียมต่ำ

ดังนั้น ด้วยสภาพตลาดที่ท้าทายดังกล่าว ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์อาหารพร้อมรับประทาน อาจจำเป็นต้องพิจารณากลยุทธ์การพัฒนาสินค้าที่สำคัญ ได้แก่ การตั้งราคาที่ย่อมเยา ภายใต้การควบคุมคุณภาพอาหารที่เน้นถึงความสะอาดและปลอดภัย สำหรับเจาะกลุ่มผู้บริโภคในวงกว้าง หรือ Mass Market ซึ่งเป็นฐานตลาดที่ใหญ่ เพื่อให้ผู้บริโภครู้สึกถึงความคุ้มค่าคุ้มราคาและตัดสินใจเลือกซื้อง่ายขึ้น แต่ก็ต้องยอมรับว่าการแข่งขันในตลาดนี้ อาจเผชิญกับคู่แข่งหลากหลายรูปแบบทั้งทางตรงและทางอ้อม อาทิ กลุ่มร้านอาหารในห้าง ร้านอาหารข้างทาง ฟู๊ดเดลิเวอรี่ รวมถึงอาหารกึ่งสำเร็จรูป เป็นต้น 

ดังนั้น การกำหนดราคาในระดับที่ผู้บริโภคยอมรับได้ อาจขึ้นอยู่กับความสามารถในการบริหารจัดการในเรื่องของต้นทุนวัตถุดิบและการตลาดของผู้ประกอบการเป็นสำคัญ

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไปสู่อาหารพร้อมรับประทานรูปแบบพรีเมียม เพื่อเจาะตลาดผู้บริโภคเฉพาะกลุ่ม หรือ Niche Market ที่มีความเต็มใจจ่ายสูง แม้ว่าฐานลูกค้าจะน้อยกว่า แต่กำลังซื้ออาจไม่ได้รับผลกระทบมากจากภาวะเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตาม การเจาะตลาดกลุ่มนี้ก็คงต้องเจอกับการแข่งขันของผู้ผลิตอาหารพร้อมรับประทานด้วยกันเอง ผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้องเน้นไปที่อาหารพร้อมรับประทานที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เป็นอาหารสุขภาพหรือใช้นวัตกรรมที่โดดเด่นกว่าอาหารพร้อมรับประทานในรูปแบบทั่วไป เช่น การพัฒนาอาหารพร้อมทานที่ตอบโจทย์วิถีการบริโภคของคนยุคใหม่ ดีต่อสุขภาพ ลดหวาน-มัน-เค็ม ใช้วัตถุดิบพรีเมียม ตามเทรนด์การบริโภคใหม่ๆ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ไซส์เล็กลง เหมาะสำหรับทานคนเดียว ใช้วัสดุที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม… ตลอดจน นำเสนอนวัตกรรมอาหารที่เข้ามาอำนวยความสะดวกให้กับผู้บริโภค เช่น อาหารพร้อมทานที่ไม่ต้องอุ่นไมโครเวฟ อุ่นร้อนด้วยตัวเอง หรือเก็บได้นานในอุณหภูมิปกติโดยไม่ต้องแช่เย็น-แช่แข็ง เป็นต้น

จากปัจจัยข้างต้น ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า ในปี 2020 อาหารพร้อมรับประทานเป็นหนึ่งในสินค้ากลุ่มอาหารและเครื่องดื่มที่จะยังมีแนวโน้มเติบโตดีกว่าภาพรวมตลาดอาหารและเครื่องดื่ม โดยคาดว่าจะมีอัตราการขยายตัวร้อยละ 3.0-5.0 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันกับปีก่อน หรือ YoY… โดยประเมินว่า มีมูลค่าตลาดราว 20,200-20,500 ล้านบาท ซึ่งแม้ว่าในปัจจุบันจะยังมีส่วนแบ่งตลาดน้อยกว่าร้อยละ 1 ของมูลค่าตลาดรวมในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม แต่มีโอกาสสูงที่จะเพิ่มสัดส่วนได้มากขึ้นในระยะข้างหน้า

ประเด็นคือ… ธุรกิจร้านอาหารเจอความท้าทายรอบด้าน ที่ผู้ประกอบการร้านอาหารต้องปรับตัวเพื่อตามพฤติกรรมลูกค้าที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วให้ทัน… ในช่วงเวลาสำคัญอย่างวิกฤต COVID-19 นี้… หลายร้านคงเงียบเหงาและรายได้ขาดหาย ซึ่งผมมองว่าเป็นโอกาสที่จะลองพัฒนาอาหารพร้อมรับประทานและสั่งส่ง ภายใต้แบรนด์ร้านอาหารของท่านดูหน่อยมั๊ยครับ!!!

Share this post

Add Properea's Friend

เพิ่ม Properea.com เป็นเพื่อนทาง Line
ท่านจะได้ Link บทความใหม่ส่งตรงให้อย่างสม่ำเสมอโดยรบกวนแต่น้อย

Related Post

Amelia Earhart

The Most Effective Way To Do It, Is To Do It – Amelia Earhart

Amelia Mary Earhart เป็นนักเขียนและนักบินหญิงคนแรกของอเมริกาที่ขึ้นบินในฐานะผู้โดยสารข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก ไปกับเที่ยวบินของ Wilmer Stultz ในปี 1928… และเธอโด่งดังโดดเด่นด้วยการขับเครื่องบิน Lockheed Vega 5B Earhart โดยทำการบินเดี่ยวข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกแบบไม่แวะพัก และกลายเป็นผู้หญิงคนแรกที่ประสบความสำเร็จกับภารกิจการบิน

retort pouches food

Retort Pouch…

Retort Pouch เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ใช้บรรจุอาหารเพื่อฆ่าเชื้อ ประกอบด้วยแผ่นฟิล์ม 3 ชั้น ผนึกแน่น ชั้นนอกเป็นโพลีเอสเตอร์ทนความร้อน แข็งแรง ใช้พิมพ์ข้อความได้ ชั้นกลางเป็นอะลูมิเนียมฟอยล์ มีคุณสมบัติช่วยรักษาคุณภาพอาหารได้ดี ช่วยป้องกันการซึมผ่านของออกซิเจนและความชื้น ชั้นในเป็นแผ่นฟิล์มพลาสติกโพลีเอทิลีน สามารถทนความร้อนได้ไม่ต่ำกว่า 121-132 องศาเซลเซียส การส่งผ่านความร้อนเข้าไปในอาหารในขั้นตอนการให้ความร้อนเพื่อทำลายเชื้อจุลินทรีย์ ความร้อนจะกระจายได้ทั่วถึงและเร็วกว่าการบรรจุกระป๋อง… ทำให้ผลิตภัณฑ์ผลไม้หรืออาหาร มีคุณภาพดีทั้งด้าน สี กลิ่น รส…

Digital Asset

สินทรัพย์ดิจิตอล การลงทุน และ เสี่ยงสูง.com

นี่เป็นยุคเริ่มต้นของ Digital Assets และ Digital Based Investment ที่อยากแนะนำให้ท่านที่สนใจอสังหาริมทรัพย์จากมุมของการลงทุน ที่มองทุนกับกำไรเป็นสำคัญ ให้สนใจ Digital Assets เอาไว้ด้วย แม้ว่าสามสี่ปีที่ผ่านมา Bitcoin และ Cryptocurrency จะทิ้งประวัติศาสตร์ชะโลมเลือดกับรอยแผลไว้อย่างน่ากลัวมากมาย…

Cashflow

เศรษฐกิจไทย… ซึมยาว!

ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจธนาคารไทยพาณิชย์ หรือ EIC คาดการณ์ถึงมาตรการที่เตรียมไว้จากธนาคารแห่งประเทศไทย หากเศรษฐกิจไทยปรับแย่ลงกว่าที่คาดการณ์ไว้มาก หรือ ภาวะการเงินไทยปรับตึงตัวขึ้น… ซึ่งเครื่องมือทางการเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยต้องงัดออกมาใช้ลำดับถัดไป เช่น การเข้าซื้อสินทรัพย์ทางการเงิน หรือ Quantitative Easing หรือทำ QE… ลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายเพิ่มเติม… หรือ ดำเนินมาตรการ Yield Curve Control