RTE Market… ตลาดอาหารพร้อมรับประทานและความท้าทายในแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง

ธุรกิจคอนวิเนี่ยนสโตร์อย่าง 7-11 ในช่วงสองสามปีมานี้ พื้นที่ในร้านส่วนหนึ่งวางขายอาหารพร้อมรับประทานกันอย่างเด่นชัดและเป็นล่ำเป็นสัน ในขณะที่ลูกค้าเองก็เปลี่ยนมานิยมซื้ออาหารใน 7-11 ซึ่งสะดวกและสะอาด กว่าร้านข้าวแกงบางร้านหรือรถเข็นหรือเพิงขายข้างทาง

อาหารพร้อมกินหรือ Ready to Eat หรือ อาหาร RTE จึงกลายเป็นคู่แข่งสำคัญของธุรกิจร้านอาหาร ที่ไม่ใช่แค่กลายเป็นคู่แข่งหรือหอกข้างแคร่ธรรมดาอีกแล้ว… แต่เป็นคู่แข่งที่โตวันโตคืน พร้อมกลยุทธ์และเป้าหมายทางธุรกิจที่ไม่ว่าร้านอาหารจะครัวใหญ่แค่ไหน ก็เป็นเพียง SME เล็กๆ ไปโดยปริยาย เมื่อนับยอดขายและจำนวนลูกค้าเฉลี่ยต่อวัน

หลายฝ่ายเชื่อว่า… ปี 2020 ยังมีปัจจัยหลายอย่างหนุนการเติบโตของอาหาร RTE… โดยเฉพาะอาหารพร้อมรับประทานในช่องทางค้าปลีก ที่พัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ให้ดูสะอาดปลอดภัยและน่ากินขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัวและการคุกคามของโรคระบาดร้ายแรงอย่าง COVID-19

งานวิจัยจากศูนย์วิจัยกสิกรไทยซึ่งทำขึ้นก่อนวิกฤตไวรัสโคโรน่ามองความท้าทายที่จะเกิดขึ้นกับตลาดอาหารพร้อมรับประทานปี 2020  ดังนี้

1. ผลของภาวะเศรษฐกิจที่นำไปสู่การปรับพฤติกรรมการกินอยู่ของผู้บริโภค

สะท้อนจากข้อมูลภาวะการทำงานของประชากรล่าสุดเดือนพฤศจิกายน 2019 ที่พบว่า… ผู้มีงานทำมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง หากเทียบกับเดือนพฤศจิกายน 2018… ซึ่งจำนวนผู้มีงานทำลดลงกว่า 5.5 แสนคน โดยการจ้างงานในภาคการผลิตลดลงกว่า 2.1 แสนคน ในขณะที่ตัวเลขจำนวนของผู้ว่างงานก็ยังอยู่ในระดับสูงที่ 6.0 หมื่นคน

ส่วนหนึ่งเป็นผลจากสถานการณ์การค้าโลกที่กระทบต่อเศรษฐกิจ ภาคการผลิตและส่งออกของไทย และสะท้อนต่อไปยังตลาดแรงงานในภาคส่วนต่างๆ เช่น ปรับลดแรงงานใหม่ ไม่รับคนเพิ่ม ลดกะทำงาน หันมาปรับใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ ทดแทนแรงงานคน หรือแม้แต่การทยอยปิดโรงงาน… บ่งชี้ถึงกำลังซื้อผู้บริโภคที่จะอ่อนแรงลงต่อเนื่องในปี 2020… แม้ว่าค่าใช้จ่ายด้านอาหารจะเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิต แต่ในระยะต่อไป การจับจ่ายของผู้บริโภคคงจะอยู่ภายใต้งบประมาณที่จำกัดมากขึ้น โดยเฉพาะผู้บริโภคที่อยู่ในตลาดแรงงาน ตั้งแต่กลุ่มพนักงานออฟฟิศไปจนถึงผู้ใช้แรงงานในภาคการผลิต ซึ่งเป็นลูกค้าเป้าหมายที่สำคัญของผลิตภัณฑ์อาหารพร้อมรับประทาน

ประเด็นที่น่าจับตาก็คือ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายในส่วนนี้ เริ่มตั้งแต่เปรียบเทียบด้านราคามากขึ้น ลดการบริโภค หรือเปลี่ยนไปรับประทานอาหารประเภทอื่นที่มีราคาประหยัดและคุ้มค่ากว่า เช่น อาหารกึ่งสำเร็จรูป ร้านอาหารข้างทางตักขาย รถเข็น แผงลอย เป็นต้น ซึ่งอาจจะกระทบต่อยอดขายของสินค้าอาหารพร้อมรับประทานได้

2. การชะลอการเติบโตของร้านสะดวกซื้อ

ร้านสะดวกซื้อ คือช่องทางการจำหน่ายที่สำคัญของกลุ่มอาหารพร้อมรับประทาน แต่ในปี 2020 ยอดขายของร้านสะดวกซื้อ คาดว่าจะให้ภาพการขยายตัวในอัตราที่ชะลอตัวลง สาเหตุหลักมาจากการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นในตลาดจากการขยายสาขาที่เพิ่มขึ้น ในขณะที่กลุ่มลูกค้าเป้าหมายไม่ได้เพิ่มจำนวนขึ้นได้เร็วตาม และในทางกลับกันต้องเผชิญกับความกดดันด้านกำลังซื้อ ทำให้เกิดการแย่งลูกค้ากันเองในตลาด ส่งผลให้ผู้ประกอบการจำเป็นต้องจัดโปรโมชั่นในรูปแบบต่างๆ เพื่อกระตุ้นยอดขายและลดทอนความเสียหายที่จะเกิดขึ้นหากสินค้าค้างสต็อก โดยเฉพาะกับกลุ่มสินค้าที่ไม่สามารถเก็บรักษาได้นาน อาทิ อาหารพร้อมรับประทานแบบแช่เย็น… ส่งผลต่อรายได้และกำไรที่ได้รับต่อสาขาที่มีแนวโน้มลดลง

3. ต้นทุนการประกอบธุรกิจของผู้ประกอบการที่เพิ่มขึ้น จากราคาวัตถุดิบอาหารและการขึ้นค่าจ้างแรงงาน

ในมิติด้านต้นทุน สิ่งที่ผู้ประกอบการอาหารพร้อมรับประทานต้องเผชิญในปี 2020 ก็คือ ผลพวงจากภาวะภัยแล้งและระดับน้ำในเขื่อนที่อยู่ในระดับต่ำ อาจทำให้การเพาะปลูกสินค้าเกษตรปี 2020 เผชิญกับภาวะปริมาณฝนน้อย-น้ำน้อย ส่งผลต่อปริมาณผลผลิตวัตถุดิบอาหารที่อยู่ในกลุ่มอาหารสด เช่น ผัก เนื้อสัตว์ รวมถึงข้าว ที่อาจจะออกสู่ตลาดลดลงและมีโอกาสที่จะดันราคาในปี 2020 สูงขึ้นต่อจากปี 2019 ทำให้ต้นทุนวัตถุดิบอาหารของผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ตัวแปรความรุนแรงของภาวะภัยแล้งในปี 2020 ซึ่งหากผลกระทบรุนแรงและยาวนาน ก็อาจจะทำให้ดัชนีราคาอาหารสดขยับเพิ่มสูงขึ้นกว่าปี 2019 ที่คาดว่าทั้งปีจะอยู่ที่ร้อยละ 4.2 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า หรือ YoY  รวมถึงการปรับขึ้นอัตราค่าจ้างขั้นต่ำใหม่ทั่วประเทศในปี 2020 อีก 5-6 บาท มาอยู่ในช่วง 313-336 บาทต่อวัน จากอัตรา 308-330 บาทต่อวัน ในช่วงปี 2018-2019 ที่คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2020 เป็นต้นไปนั้น… ก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้ผู้ประกอบการมีต้นทุนในการประกอบธุรกิจเพิ่มสูงขึ้น

นอกจากนี้ ในภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว การปรับขึ้นราคาสินค้าเป็นเรื่องทำได้ยาก โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าที่มีการแข่งขันสูงมากอย่างอาหารพร้อมรับประทาน ดังนั้น ผู้ประกอบการอาจจำต้องรับภาระต้นทุนที่เพิ่มขึ้นทั้งหมดไว้เอง ซึ่งเป็นสิ่งที่ลดทอนขีดความสามารถในการดำเนินธุรกิจของผู้ประกอบการที่ยากจะหลีกเลี่ยง

4. ความเป็นไปได้ที่ภาครัฐจะพิจารณาเก็บภาษีโซเดียม

กับกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่มีโซเดียมเป็นองค์ประกอบสูงหรือเกินมาตรฐานที่กำหนด ขณะนี้อยู่ในช่วงการพิจารณาถึงความเหมาะสมในการจัดเก็บภาษีจากหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ดังนั้น หากได้ข้อสรุปภายในปลายปี 2019 หรือต้นปี 2020…  ก็คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ภายใน 1-2 ปีข้างหน้า โดยสินค้าที่เข้าข่ายจะถูกพิจารณาเก็บภาษีดังกล่าว ได้แก่ บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารกระป๋อง ขนมขบเคี้ยว ผงปรุงรส รวมถึงอาหารพร้อมรับประทานประเภทแช่แข็งด้วย นั่นหมายความว่า ผู้ประกอบการจะเผชิญแรงกดดันจากต้นทุนที่อาจเพิ่มขึ้น ทั้งจากผลของภาษี การปรับสูตรการผลิต และการพัฒนาผลิตภัณฑ์สู่สินค้าพรีเมียมที่มีปริมาณโซเดียมต่ำ

ดังนั้น ด้วยสภาพตลาดที่ท้าทายดังกล่าว ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์อาหารพร้อมรับประทาน อาจจำเป็นต้องพิจารณากลยุทธ์การพัฒนาสินค้าที่สำคัญ ได้แก่ การตั้งราคาที่ย่อมเยา ภายใต้การควบคุมคุณภาพอาหารที่เน้นถึงความสะอาดและปลอดภัย สำหรับเจาะกลุ่มผู้บริโภคในวงกว้าง หรือ Mass Market ซึ่งเป็นฐานตลาดที่ใหญ่ เพื่อให้ผู้บริโภครู้สึกถึงความคุ้มค่าคุ้มราคาและตัดสินใจเลือกซื้อง่ายขึ้น แต่ก็ต้องยอมรับว่าการแข่งขันในตลาดนี้ อาจเผชิญกับคู่แข่งหลากหลายรูปแบบทั้งทางตรงและทางอ้อม อาทิ กลุ่มร้านอาหารในห้าง ร้านอาหารข้างทาง ฟู๊ดเดลิเวอรี่ รวมถึงอาหารกึ่งสำเร็จรูป เป็นต้น 

ดังนั้น การกำหนดราคาในระดับที่ผู้บริโภคยอมรับได้ อาจขึ้นอยู่กับความสามารถในการบริหารจัดการในเรื่องของต้นทุนวัตถุดิบและการตลาดของผู้ประกอบการเป็นสำคัญ

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไปสู่อาหารพร้อมรับประทานรูปแบบพรีเมียม เพื่อเจาะตลาดผู้บริโภคเฉพาะกลุ่ม หรือ Niche Market ที่มีความเต็มใจจ่ายสูง แม้ว่าฐานลูกค้าจะน้อยกว่า แต่กำลังซื้ออาจไม่ได้รับผลกระทบมากจากภาวะเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตาม การเจาะตลาดกลุ่มนี้ก็คงต้องเจอกับการแข่งขันของผู้ผลิตอาหารพร้อมรับประทานด้วยกันเอง ผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้องเน้นไปที่อาหารพร้อมรับประทานที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เป็นอาหารสุขภาพหรือใช้นวัตกรรมที่โดดเด่นกว่าอาหารพร้อมรับประทานในรูปแบบทั่วไป เช่น การพัฒนาอาหารพร้อมทานที่ตอบโจทย์วิถีการบริโภคของคนยุคใหม่ ดีต่อสุขภาพ ลดหวาน-มัน-เค็ม ใช้วัตถุดิบพรีเมียม ตามเทรนด์การบริโภคใหม่ๆ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ไซส์เล็กลง เหมาะสำหรับทานคนเดียว ใช้วัสดุที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม… ตลอดจน นำเสนอนวัตกรรมอาหารที่เข้ามาอำนวยความสะดวกให้กับผู้บริโภค เช่น อาหารพร้อมทานที่ไม่ต้องอุ่นไมโครเวฟ อุ่นร้อนด้วยตัวเอง หรือเก็บได้นานในอุณหภูมิปกติโดยไม่ต้องแช่เย็น-แช่แข็ง เป็นต้น

จากปัจจัยข้างต้น ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า ในปี 2020 อาหารพร้อมรับประทานเป็นหนึ่งในสินค้ากลุ่มอาหารและเครื่องดื่มที่จะยังมีแนวโน้มเติบโตดีกว่าภาพรวมตลาดอาหารและเครื่องดื่ม โดยคาดว่าจะมีอัตราการขยายตัวร้อยละ 3.0-5.0 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันกับปีก่อน หรือ YoY… โดยประเมินว่า มีมูลค่าตลาดราว 20,200-20,500 ล้านบาท ซึ่งแม้ว่าในปัจจุบันจะยังมีส่วนแบ่งตลาดน้อยกว่าร้อยละ 1 ของมูลค่าตลาดรวมในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม แต่มีโอกาสสูงที่จะเพิ่มสัดส่วนได้มากขึ้นในระยะข้างหน้า

ประเด็นคือ… ธุรกิจร้านอาหารเจอความท้าทายรอบด้าน ที่ผู้ประกอบการร้านอาหารต้องปรับตัวเพื่อตามพฤติกรรมลูกค้าที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วให้ทัน… ในช่วงเวลาสำคัญอย่างวิกฤต COVID-19 นี้… หลายร้านคงเงียบเหงาและรายได้ขาดหาย ซึ่งผมมองว่าเป็นโอกาสที่จะลองพัฒนาอาหารพร้อมรับประทานและสั่งส่ง ภายใต้แบรนด์ร้านอาหารของท่านดูหน่อยมั๊ยครับ!!!

Share this post

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email
Add Properea's Friend

เพิ่ม Properea.com เป็นเพื่อนทาง Line
ท่านจะได้ Link บทความใหม่ส่งตรงให้อย่างสม่ำเสมอโดยรบกวนแต่น้อย

Recent Posts

Related Post

EV Indoor Charging

สถานีชาร์จ EV… โดย ปตท. และพันธมิตร

ปัจจุบัน ปตท.ได้ติดตั้ง EV Charging Station ที่พร้อมให้บริการแล้ว 2 แห่ง ได้แก่ ศูนย์แสดงสินค้าไบเทค และ True Digital Park สุขุมวิท 101 มุ่งรองรับการเติบโตตลาดยานยนต์ไฟฟ้าของประเทศ

Rock mining

หินก่อสร้าง… โอกาสและแนวโน้มเหมืองหินโรงโม่

กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ กำลังพิจารณาแหล่งหินรอบ EEC ในรัศมี 100 กิโลเมตรเพื่อส่งเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมการกำหนดพื้นที่แหล่งแร่หินอุตสาหกรรมเพื่อการก่อสร้าง ซึ่งหากผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการก็สามารถประกาศเป็นแหล่งแร่หินอุตสาหกรรมได้… จากนั้นก็เปิดให้เอกชนเข้ามาสำรวจ และขอประทานบัตรต่อไป

Functional Foods

Functional Foods / Functional Ingredient… ความรู้เบื้องต้น

กระแสฟังก์ชั่นฟู๊ด หรือ Functional Foods ซึ่งมาไกลกว่าอาหารอร่อยปากอิ่มท้องแบบเดิม ไปสู่อาหารให้คุณค่าอย่างคุ้มค่า ที่ให้ได้ทั้งสารสำคัญจากอาหารที่ร่างกายต้องการ รวมทั้งฟังก์ชั่นเชิงชีวภาพจากอาหาร ซึ่งเป็นการกินที่คิดถึงแม้แต่แบคทีเรียเล็กๆ หลายแสนล้านตัวในร่างกาย ไปจนถึง DNA ของคนกิน

BioMass

โรงไฟฟ้าชุมชน… ความคืบหน้าการประมูล และ ระบบนิเวศน์เพื่อเศรษฐกิจชุมชน

ประเด็นเกษตรกร และ ผลผลิตทางการเกษตรเพื่อป้อนโรงไฟฟ้า และ การได้เป็นเจ้าของโรงไฟฟ้าของชุมชน ซึ่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีความเคลื่อนไหวหลายอย่างตอบรับโครงการโรงไฟฟ้าชุมชนอย่างน่าสนใจ… โดยเฉพาะการจัดทำแนวทางสร้างความมั่นคงอย่างยั่งยืนให้แก่เกษตรกรด้วยโรงไฟฟ้าชีวมวล… ซึ่งมีกรอบการหารือแนวทางการส่งเสริมและสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกไม้เศรษฐกิจ ประเภทไม้โตเร็ว เพื่อเป็นวัตถุดิบสำหรับโรงไฟฟ้าชีวมวล